Mimari Terim

Falez

Falez (yalıyar), denize veya bir vadiye dik ya da dike yakın inen sarp kayalık yamaçtır. Falez üzerine yapılan mimari projelerde temel zorluk, yapının manzarayla doğrudan ilişki kurarken arazi eğimine ve zemin stabilitesine saygılı kalmasıdır. MEEZ Mimarlığın Falez Villa projesinde yapı, araziye oturmak yerine bir konsolla araziden uzanarak bu ilişkiyi kurar.

İngilizce ve Arapça karşılığı:Cliff·الجرف

Falez nasıl oluşur?

Dalgalar kayalık bir kıyıyı tabanından aşındırır. Yamacın dibinde açılan oyuk derinleştikçe üstteki kaya kütlesi çöker ve kıyı geriye çekilir. Bu yüzden falezler aşınım kıyılarıdır; geriledikçe önlerinde dalga aşındırmasıyla düzleşmiş, sığ suyla örtülü bir taban bırakırlar, buna abrazyon platformu denir[1]. Türkçede falez için yalıyar kelimesi de kullanılır; kelime Fransızca falaise'den gelir.

Türkiye'de nerede görülür?

Yüksek, kayalık aşınım kıyıları Türkiye'de Doğu ve Batı Karadeniz ile Antalya kıyılarında görülür[1]. Doğu Karadeniz kıyısındaki bir arsayı değerlendirirken falez kavramı bu yüzden doğrudan önem kazanabilir.

Falez ve kıyı kenar çizgisi

Falez yasal bir sınırı da belirler: dar ve yüksek kıyılarda kıyı kenar çizgisi şevin ya da falezin üst sınırıdır[2]. Falezin yüzü kıyı sayılır ve kural olarak orada yapı yapılamaz; yapı bu çizginin gerisinde, sahil şeridi kurallarına uygun olarak yapılır. Ayrıntısı kıyı kenar çizgisi yazımızda.

Sıkça sorulan sorular

Falez ne demek?

Falez, dalgaların aşındırmasıyla oluşan dik ve kayalık kıyı yamacıdır. Türkçe karşılığı yalıyardır.

Falez ile yalıyar aynı şey mi?

Evet, yalıyar falezin Türkçe karşılığıdır.

Falezin üstüne ev yapılabilir mi?

Dar ve yüksek kıyılarda kıyı kenar çizgisi falezin üst sınırıdır; konut bu çizginin gerisinde, sahil şeridi kurallarına uygun yapılabilir. Kesin konum için onaylı kıyı kenar çizgisi haritasına bakılır.

Kaynaklar

  1. Ankara Üniversitesi Açık Ders Malzemeleri, kıyı tipleri ders notu
  2. Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik, madde 4 (kıyı kenar çizgisi tanımı)

Bu terimin geçtiği yazılar

Diğer terimler

Sözlüğe dön