Kıyı Kenar Çizgisi Nedir? Deniz Kenarındaki Arsada Ne Yapılabilir?
Kıyı kenar çizgisinden en az 100 m sahil şeridi başlar; yapılar çizgiye en fazla 50 m yaklaşabilir, imar planı yoksa yapı yapılamaz. Kıyı Kanunu md. 4-8.
Karadeniz sahil şeridinde manzaralı bir arsa, yatırım açısından cazip görünür. Ama arsanın kıyıya olan mesafesi, üzerine ne yapılabileceğini kanunla belirlenmiş şekilde sınırlar. Bu sınırı bilmeden bir kıyı arsasına yatırım yapmak, ciddi bir hayal kırıklığına yol açabilir.
Kıyı çizgisi ve kıyı kenar çizgisi farkı
Kıyı çizgisi, taşkın durumları dışında suyun karaya değdiği noktaların birleşmesinden oluşan çizgidir. Kıyı kenar çizgisi ise daha kalıcı bir sınırdır: alçak-basık kıyılarda su hareketlerinin oluşturduğu kumsal, çakıllık, kayalık, sazlık gibi alanların kara yönündeki doğal sınırını; dar-yüksek kıyılarda ise şevin ya da falezin üst sınırını ifade eder[1][2].
Kıyı Kanunu ne diyor?
Kıyı çizgisi ile kıyı kenar çizgisi arasındaki alan, yani kıyı, herkesin yararlanmasına açıktır ve burada kural olarak hiçbir yapı yapılamaz. İstisna, imar planı kararıyla yapılan iskele, liman, yanaşma yeri, köprü gibi kıyının kamu yararına kullanımına ve korunmasına yönelik yapılardır[1]. Konut, villa gibi özel mülkiyete konu yapılar bu alanda inşa edilemez.
Sahil şeridi ve 50 metrelik yaklaşma sınırı
Kanun, kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönünde yatay olarak en az 100 metrelik kuşağı "sahil şeridi" olarak tanımlar. Bu şeritte yapılacak yapılar kıyı kenar çizgisine en fazla 50 metre yaklaşabilir; aradaki alan yalnızca yaya yolu, gezinti, dinlenme, seyir ve rekreasyon amacıyla düzenlenebilir[1]. Uygulama imar planı bulunmayan sahil şeridinde ise bu mesafeler içinde hiçbir yapı yapılamaz[1].
Falez arsalarında pratik anlamı
Dik kıyı (falez) kesimlerinde kıyı kenar çizgisi şevin üst sınırından geçtiği için, arsanın "deniz manzaralı" olması ile "kıyı kenar çizgisinin gerisinde, yapılaşmaya açık" olması aynı şey değildir. Çizgiyi valilikçe kurulan komisyon belirler ve Bakanlık onayıyla yürürlüğe girer; çizginin henüz belirlenmediği bir yerde talep edilirse üç ay içinde belirlenmesi zorunludur[1]. Falez Villa konsept çalışmamız, falez zeminini temsil eden maket üzerinde bu topoğrafyayı tasarımın çıkış noktası yapıyor; gerçek bir parselde ise kütlenin yeri her şeyden önce onaylı kıyı kenar çizgisine göre belirlenir.
MEEZ Mimarlıkta süreç
Kıyıya yakın bir arsayı değerlendirirken, ilgili belediyenin veya çevre il müdürlüğünün onaylı kıyı kenar çizgisi haritasını kontrol ederek arsanın gerçek yapılaşma potansiyelini netleştiriyoruz. Bu, arsa alım kararından önce atılması gereken bir adım.
Kaynaklar
- [1]3621 sayılı Kıyı Kanunu, madde 4, 5, 6, 8 ve 9. Resmî Gazete, 17 Nisan 1990, sayı 20495; madde 4 ve 5'teki sahil şeridi hükümleri 1 Temmuz 1992 tarihli, 3830 sayılı Kanun ile geldiSon kontrol: 5 Ekim 2026
- [2]Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik, madde 4 (kıyı kenar çizgisi tanımı). Resmî Gazete, 3 Ağustos 1990, sayı 20594; kıyı kenar çizgisi tanımı 30 Mart 1994 tarihli, 21890 sayılı Resmî Gazete ile değişti, madde 4'teki bazı diğer tanımlar en son 24 Ocak 2026 tarihli, 33147 sayılı Resmî Gazete ile değiştiSon kontrol: 5 Ekim 2026
Sıkça Sorulan Sorular
Kıyı kenar çizgisi ile kıyı çizgisi aynı şey mi?
Hayır. Kıyı çizgisi, taşkın durumları dışında suyun karaya değdiği çizgidir; kıyı kenar çizgisi ise su hareketlerinin oluşturduğu kumsal, kayalık gibi alanların kara yönündeki doğal sınırıdır. Dar-yüksek kıyılarda (falez gibi) şevin ya da falezin üst sınırı esas alınır (Kıyı Kanunu md. 4 ve Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik md. 4).
Kıyı kenar çizgisine yakın bir arsaya konut yapılabilir mi?
Kıyı çizgisi ile kıyı kenar çizgisi arasına yalnızca imar planı kararıyla iskele, liman gibi kıyının kamu yararına kullanımına yönelik yapılar yapılabilir (md. 6). Konut, kıyı kenar çizgisinin en az 50 m gerisinde ve uygulama imar planı olan bir sahil şeridinde yapılabilir (md. 5 ve 8).
Arsamın kıyı kenar çizgisine göre konumunu nasıl öğrenirim?
Bu bilgi imar durumu belgesinde veya ilgili belediyenin/çevre il müdürlüğünün onaylı kıyı kenar çizgisi haritasında yer alır; arsa alımı öncesi mutlaka bu haritadan teyit edilmelidir.
