Kentsel Dönüşüm Nedir? Riskli Yapı Tespiti Nasıl Yapılır, Süreç Nasıl İşler?
Bir binanın "riskli yapı" ilan edilmesi tek bir kurumun kararıyla değil, lisanslı bir kuruluşun raporundan tapu şerhine uzanan resmi bir süreçle olur. Bu sürecin nasıl işlediğini ve bina sahibi olarak nerede söz hakkınız olduğunu anlatıyoruz.
"Kentsel dönüşüm" gündelik dilde çoğu zaman tek bir kararla başlayan bir süreç gibi anlatılır, oysa işin başında, resmi ve teknik bir adım var: riskli yapı tespiti. Bu tespit olmadan bir binanın kentsel dönüşüm kapsamına girmesi mümkün değil.
Riskli yapı tespiti nedir?
Riskli yapı tespiti, bir binanın taşıyıcı sisteminin güncel deprem yönetmeliği açısından yeterli olup olmadığını değerlendiren teknik bir incelemedir. Bu inceleme, gelişigüzel yapılamaz. Yalnızca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kurum ve kuruluşlar bu tespiti yapabilir, maliyetini de bina sahibi karşılar.
Süreç nasıl işler?
Lisanslı kuruluş binada saha incelemesi yapıp bir rapor hazırladıktan sonra, bu rapor elektronik sistem üzerinden ilin Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne gönderilir.[1] Müdürlük raporu inceler; eksiklik bulunursa düzeltme için geri gönderir, sorun yoksa onaylar. Onaylanan rapor 10 iş günü içinde tapu müdürlüğüne iletilir ve tapu kaydına "riskli yapı" şerhi işlenir. Tespiti gösteren tutanak yapıya asılır, maliklere e-Devlet üzerinden bildirilir ve muhtarlıkta 15 gün ilan edilir.
Bina sahibinin itiraz hakkı
Tapu şerhi otomatik olarak kesin hüküm anlamına gelmez. Bina sahipleri veya yasal temsilcileri, muhtarlıktaki ilanın son gününden itibaren 15 gün içinde yapının bulunduğu yerdeki müdürlüğe (yetki devri yapılmışsa belediyeye) dilekçeyle itiraz edebilir. Bu süre kaçırılırsa itiraz hakkı kullanılamaz. Bu yüzden bildirim geldiğinde vakit kaybetmemek önemlidir.
Riskli yapı ile mimari proje ilişkisi
Riskli yapı süreci bir binanın yıkımına karar verilmesiyle ilgilidir; yeniden yapım aşamasında ise zemin etüdü, statik proje ve yapı denetimi zinciri yeniden ve güncel yönetmeliğe göre işletilir. Riskli yapı tespiti bu yeni sürecin başlangıcı, kendisi değildir.
MEEZ Mimarlıkta süreç
Riskli yapı tespitini kendimiz yapmıyoruz. Bu, ayrı bir lisans ve yetki alanı. Ancak dönüşüm kararı alındıktan sonra, yeni yapının mimari tasarımı ve ruhsat sürecinde arsa sahiplerinin yanında yer alıyoruz.
Kaynaklar
- [1]6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği, madde 7 (riskli yapıların tespiti)Son kontrol: 29 Eylül 2026
Sıkça Sorulan Sorular
Riskli yapı tespitini kim yapabilir?
Yalnızca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlar riskli yapı tespiti yapabilir; tespitin maliyetini bina/yapı sahibi karşılar.
Riskli yapı raporuna itiraz edilebilir mi?
Evet. Tapuya "riskli yapı" şerhi işlendikten sonra, bina sahipleri veya yasal temsilcileri bildirim tarihinden itibaren 15 gün içinde ilgili Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü'ne veya belediyeye itiraz başvurusu yapabilir.
Rapor onaylandıktan sonra ne olur?
Rapor incelenip onaylandıktan sonra ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir ve tapu kaydına "riskli yapı" şerhi işlenir; bu noktadan sonra yıkım ve yeniden yapım süreci başlar.
