Makaleler
Merdiven basamak yüksekliği ve genişliği: standart ölçüler
6 dk okuma
Rıht yüksekliği kaç cm olmalı, basamak genişliği ne kadar? 2h+b formülü, sahanlık kuralları ve konutta güvenli merdiven için pratik ölçüler.
Merdiven, bir yapıda hata payının en düşük olduğu elemandır. Basamaklar arasında birkaç milimetrelik farklılık bile tökezlemeye yol açar; çünkü insan yürüyüşü ilk iki basamaktan sonra ritmi ezberler.
Temel ölçüler
| Ölçü | Konut içi | Ortak merdiven |
|---|---|---|
| Rıht yüksekliği (h) | 16–18 cm | 15–17 cm |
| Basamak genişliği (b) | 27–30 cm | 28–32 cm |
| Kol genişliği | 90–100 cm | en az 120 cm |
| Baş kurtarma yüksekliği | en az 220 cm | |
| Küpeşte yüksekliği | 90–110 cm | |
2h + b formülü
Rahat bir merdivenin altın kuralı:
(2 × rıht yüksekliği) + basamak genişliği = 60–64 cm
Örnek: rıht 17 cm, basamak 29 cm ise (2×17)+29 = 63 cm — aralığın tam ortası.
Bu aralığın altındaki merdiven “çabuk”, üstündeki “yorucu” hissettirir.
Basamak sayısını hesaplama
Kat yüksekliği 285 cm olan bir konutta:
- 285 ÷ 17 = 16,7 = 17 rıht
- 285 ÷ 17 = 16,76 cm gerçek rıht yüksekliği
- Basamak sayısı = rıht sayısı − 1 = 16 basamak
Bölme tam çıkmıyorsa farkı son basamağa bırakmayın — tüm rıhtlara eşit dağıtın. Eşit olmayan son basamak, kazaların en yaygın sebebidir.
Sahanlık ve dönüşler
- Kesintisiz kolda en fazla 16–17 basamak; sonrasında sahanlık verin.
- Sahanlık derinliği en az kol genişliği kadar olmalı.
- Dönel (balanslı) basamaklarda, dar uçtan 40 cm içeride ölçülen genişlik en az 10 cm, yürüme hattında ise normal basamak genişliğinde olmalı.
Sık yapılan hatalar
- Kaplama kalınlığını hesaba katmamak — şap üstü ölçüyle çalışıp son katta rıhtları bozmak.
- Baş kurtarma yüksekliğini üst kat döşemesiyle çakıştırmak.
- Küpeşteyi merdiven bittikten sonra planlamak.
Önemli: Bu yazıdaki ölçü ve mevzuat değerleri genel bilgilendirme
amaçlıdır. İmar mevzuatı dönemsel olarak güncellenir ve uygulama belediyeden
belediyeye farklılık gösterebilir. Projenize karar vermeden önce yürürlükteki
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ni ve bağlı olduğunuz belediyenin
imar durumunu mutlaka teyit edin.
Sorularınız için bize yazabilirsiniz.
